Tryptyk Syberyjski. Kiedy historia staje się „Dłutkiem pamięci”

Po tematach czysto tragicznych, bolesnych i pełnych łez pora pochylić się nad motywem, który w historii Sybiraków świeci najjaśniejszym blaskiem. Pora na nadzieję, męski i kobiecy punkt widzenia, niezłomną walkę oraz drogę do upragnionej wolności.

 

W mojej twórczości ta historyczna droga ma dwa wyjątkowe wymiary. 

Pierwszym z nich jest literatura faktu i proza dokumentalna, którą tworzy mój monumentalny „Tryptyk Syberyjski” oraz zbiory relacji świadków. 

Drugim, najbardziej intymnym, jest poezja, na czele z moim najnowszym tomem – „Dłutko pamięci”, który spina artystyczną klamrą całą tę rodzinną i narodową sagę.

 

             Fot. Okładka najnowszego tomu poezji „Dłutko pamięci”, który stanowi artystyczne zwieńczenie  mojej drogi twórczej i osobisty manifest stania na straży prawdy.

  

 ➡️ CZYTAJ WIĘCEJ ⬅️

Strażnicy pamięci. Jak monografia lubaczowskiego Koła dopełnia Tryptyk Syberyjski

Kiedy pisałam kolejne tomy mojego Tryptyku Syberyjskiego – przelewając na papier bolesne, intymne wspomnienia moich bliskich – towarzyszyło mi jedno, kluczowe pytanie: Co stało się z tymi wszystkimi ludźmi, gdy nieludzki szlak wreszcie dobiegł końca, a oni wrócili do powojennej, tak bardzo zmienionej Polski?

 

Odpowiedź na to pytanie odnalazłam w osobistych pamiętnikach i we wspólnej, zorganizowanej walce o prawdę. Tak narodziła się monografia mojego autorstwa – „Sybiracy. Historia Koła Związku Sybiraków w Lubaczowie”. Choć formalnie jest to samodzielne opracowanie historyczne, z perspektywy czasu widzę wyraźnie, że ta książka to brakujące ogniwo i naturalny, czwarty filar mojej prozy dokumentalnej.

    „Niezwyciężeni” – słowa z okładki monografii lubaczowskiego Koła idealnie oddają ducha lokalnych bohaterów, których powojenne losy i starania ocaliłam na kartach tej książki.

 ➡️ CZYTAJ WIĘCEJ⬅️

Od losu jednostki do pamięci ogółu: Głos świadków historii

Losy mojej rodziny Mielników nie były jednak odosobnione. Aby w pełni zrozumieć ogrom tej narodowej tragedii, musimy sięgnąć po kolejną, niezwykle ważną publikację „Wspomnienia Sybiraków”.Terenowe Koło Związku Sybiraków w Lubaczowie.

To właśnie tutaj prywatna historia jednej rodziny spotyka się z wielogłosowym chórem wspomnień spisanych przez naocznych świadków – mieszkańców ziemi lubaczowskiej i różnych zakątków przedwojennej Polski, których losy rzuciły później w najdalsze krańce świata.

Tragiczne wspomnienia Heleny Wołoch Antolak

 

 

 

   ➡️ „CZYTAJ WIĘCEJ”⬅️ 

Poetycki testament Sybiru. Kiedy historia staje się „Zobowiązaniem”

W poprzednim wpisie odbyliśmy monumentalną i dramatyczną podróż śladami rodziny Mielników. Przeszliśmy nieludzki, żołnierski szlak od lodowego piekła Kołymy, przez kazachstańskie stepy, aż po krwawe maki Monte Cassino. Poznaliśmy fakty, daty i dramaty spisane na kartach prozy. Co jednak dzieje się z człowiekiem, gdy opadną już wojenne emocje, a w sercu pozostaje głęboka, cicha pamięć o tych, którzy na „nieludzkiej ziemi” zostali na zawsze?

 

Wtedy proza ustępuje miejsca poezji. Pora na wyjątkowe zwieńczenie mojej literackiej drogi – tomik wierszy mojego autorstwa pt. „Zobowiązanie”.

 

 

 ➡️„CZYTAJ WIĘCEJ”⬅️

Z nieludzkiej ziemi pod Monte Cassino. Nadzieja, która narodziła się w Armii Andersa

Po tematach czysto tragicznych, bolesnych i pełnych łez pora pochylić się nad motywem, który w historii Sybiraków świeci najjaśniejszym blaskiem. Pora na nadzieję, męski punkt widzenia, niezłomną walkę i drogę do upragnionej wolności.

W książce „Cierniowym szlakiem. Z piekła Kołymy do Armii Andersa” tragizm katorgi nie jest końcem historii, lecz zaledwie początkiem jednego z najbardziej niezwykłych żołnierskich szlaków w dziejach świata. To opowieść o tym, jak z mroków łagrów rodziła się legenda.

 

 

 

 CZYTAJ WIĘCEJ

🚂 Stukot kół i zaryglowane drzwi. Anatomia syberyjskiej podróży

 🚂 Stukot kół i zaryglowane drzwi. Anatomia syberyjskiej podróży

W poprzednim wpisie zostawiliśmy naszych bohaterów w chwili, gdy ich dotychczasowe życie runęło w zaledwie dwadzieścia minut. Brutalne przymuszenie do opuszczenia rodzinnego domu, pośpiech, strach i bezradność zlały się w jedno paraliżujące wspomnienie. Prawdziwy dramat i bezwzględna machina sowieckiego aparatu represji miały jednak dopiero odsłonić swoje najmroczniejsze oblicze. Po dotarciu na stację kolejową i upchnięciu dziesiątek rodzin w ciemnych wnętrzach wagonów towarowych rozległ się rozdzierający pisk metalu. Drzwi zostały zaryglowane. Rozpoczęła się droga na „nieludzką ziemię”.

Dla tysięcy polskich rodzin ta podróż stała się granicą między życiem a śmiercią. Ciasnota, niemal całkowity brak dopływu świeżego powietrza i wszechobecny, miarowy, monotonny stukot kół na dobre zapisały się w pamięci tych, którym udało się przetrwać.

                         Stefan Centomirski – Polaków na Syberię, 1986 Wagony towarowe, tzw. „tiepłuszki”, którymi masowo wywożono Polaków na Syberię

Co oznacza bycie „Świadkiem Historii”? Za kulisami nagrody IPN.

Co oznacza bycie „Świadkiem Historii”? Za kulisami nagrody IPN 

 

Kiedy zakładałam pierwszy blog „Związek Sybiraków – Terenowe Koło w Lubaczowie”, a później przelewałam te same wartości na karty mojej książki, przyświecała mi jedna myśl: ocalić od zapomnienia to, co kruche, a co stanowi fundament naszej tożsamości. Praca z historią przypomina czasem rzeźbienie w trudnym materiale. Wymaga cierpliwości, delikatności i uwagi, by z chaosu wspomnień wydobyć czyste, ludzkie losy. 

 

W 2022 roku to moje ciche, codzienne „dłubanie” w przeszłości zostało zauważone w sposób, którego zupełnie się nie spodziewałam. Miałam zaszczyt odebrać Nagrodę Honorową IPN „Świadek Historii

 

Gala, oficjalne przemówienia i podniosła atmosfera Instytutu Pamięci Narodowej – to wszystko potrafi oszołomić. Kiedy jednak opadły pierwsze, ogromne emocje, a statuetka spoczęła na moim biurku obok starych rodzinnych zapisków, poczułam przede wszystkim głęboką wdzięczność i potrzebę podzielenia się z Wami tą refleksją. 

 

Uroczyste wręczenie Nagrody Honorowej IPN „Świadek Historii”.  

--- 🔘 CZYTAJ WIĘCEJ / ROZWIŃ TEKST

Mamo, czy my tam umrzemy?” – 20 minut, które zmieniło wszystko.

Moi dziadkowie, Anna i Wojciech– jeszcze zanim ich świat zmienił się bezpowrotnie

Ciszę mroźnej wiosennej nocy rozdarł nagły, bezwzględny łomot kolb karabinów o drzwi. Sowieccy żołnierze NKWD wdarli się do środka z wymierzoną bronią. Brutalne, chropowate rozkazy i jedno krótkie zdanie: „Macie 20 minut na spakowanie”. Tylko tyle. Dwadzieścia minut na to, by porzucić całe dotychczasowe życie, dom i bezpieczną codzienność.

✂️ ---